De Oorsprong van Zinfandel

De Amerikanen zijn maar wat trots op 'hun' Zinfandel, de diepblauwe tot bijna zwarte druif die men vooral in wijngaarden in California laat opgroeien. De Zinfandel levert een krachtige rode wijn die boordevol smaak zit en met een alcoholpercentage dat de 15 procent kan overschrijden. Dat is veel, heel veel.

Hoe dat kan? Dat zit zo: In grote delen van Californië is het ’s zomers intens heet. De zon brandt er ongenadig op de wijngaarden. Hoe meer zon een druif ontvangt, hoe meer fruitsuiker deze zal aanmaken. Bij het fermentatieproces wordt een deel van deze suiker omgezet in alcohol. Om die 15 procent alcohol te kunnen aanmaken en toch nog een lekkere wijn over te houden moet er dus heel veel fruitsuiker beschikbaar zijn. Kenners beschrijven de smaak vaak als een combinatie van rijpe bramen, bosbessen en zwarte kersen, met een lichte peperachtige of kruidige ondertoon en soms zelfs een vleugje zoethout of anijs. Rare jongens die kenners.

Maar is de Zinfandeldruif ook oorspronkelijk afkomstig uit de Verenigde Staten? Daar waren de meningen behoorlijk over verdeeld. Amerikanen wilden het ras natuurlijk voor zichzelf claimen (wat kennelijk typisch Amerikaans gedrag is).

Genetische kruimels volgen
Die vraag is intussen duidelijk beantwoord. Uitgebreid DNA-onderzoek heeft aangetoond dat de Zinfandel genetisch identiek is aan de Primitivo, de druif die al een paar eeuwen geleden in de Italiaanse regio Apulië (Puglia), in de ‘hiel’ van de Italiaanse laars, wordt verbouwd. Maar de Primitivo werd daar in de achttiende eeuw geïntroduceerd vanuit de Balkan, met name vanuit het huidige Kroatië en Montenegro. In die regio stond de druif bekend onder de namen Crljenak Kaštelanski en Tribidrag (Kroatië) en Kratošija (Montenegro). Genetisch onderzoek toonde aan dat deze druiven 'broertjes' waren van de Zinfandel en de Primitivo[1]. Alleen de klonen en de lokale teeltomstandigheden zorgen voor kleine verschillen in expressie.

Maar waar was de gezamelijke voorvader, zo luidde de logische vervolgvraag. En bestond dat oude ras nog wel?

[De Dobričić ofwel de oer-Zinfandel]

Na jaren van intensief speurwerk en talloze DNA-tests op oude wijnstokken vonden onderzoekers uiteindelijk een enkele, bijna vergeten rank in de tuin van een oudere vrouw in Kaštel Novi, nabij Split in zuidelijk Kroatië[2]. Deze Dalmatische cultivar stond lokaal bekend als de Dobričić. Die ontdekking bevestigde dat de Zinfandel inderdaad een oude Kroatische druif is.

Conclusie
Volgens een oude regel in wijnland, de zogenaamde ampelographic rule, dient een druivenras de oudste bekende naam te dragen. Aangezien de naam Tribidrag al voorkomt in geschriften die dateren uit het begin van de vijftiende eeuw is die naam verreweg de oudste[3]. Strikt genomen zou de Zinfandel dus Tribidrag genoemd moeten worden. De Dobričić is de stamvader van de Tribidrag en is dus een aparte cultivar.

Maar daar doen de Verenigde Staten niet aan mee. Die trekken zich niets van die traditionele regel aan. Zoals bekend hebben ze daar totaal geen gevoel voor stijl en traditie.

[1] Maletić et al: Zinfandel, Dobričić, and Plavac mali: The genetic relationship among three cultivars of the Dalmatian Coast of Croatia in American Journal of Enology and Viticulture - 2004
[2] Maletic et al: The Identification of Zinfandel on the Dalmatian Coast of Dalmatia in ISHS Acta Horticulturae 603: VIII International Conference on Grape Genetics and Breeding – 2003
[3] Malenica et al: Whole genome amplification and microsatellite genotyping of herbarium DNA revealed the identity of an ancient grapevine cultivar in Naturwissenschaften - 2011